آیا بلاکچین و وب۳ میتوانند اینترنت را به ریشههای باز و غیرمتمرکز خود بازگردانند؟ کریس دیکسون در یادداشتی که به مناسبت انتشار کتاب «بخوان، بنویس، مالک شو» نوشته، توضیح میدهد چرا معتقد است مسئله اصلی اینترنت امروز نه فناوری، بلکه مالکیت، قدرت و نحوه توزیع ارزش است. آنچه میخوانید روایت او از انگیزههای نگارش این کتاب است؛ کتابی که انتشارات راه پرداخت ترجمه و انتشار آن را در برنامه خود قرار داده است.
چرا این کتاب را نوشتم
معتقدم بلاکچینها و جنبش نرمافزاری پیرامون آنها، که معمولاً با نامهای «کریپتو» یا «وب۳» شناخته میشود، تنها مسیر قابلتصور برای حفظ چشمانداز اولیه اینترنت بهعنوان بستری باز هستند؛ بستری که خلاقیت و کارآفرینی را تشویق میکند. سالهاست که بر اساس این دیدگاه سرمایهگذاری کردهام و از طریق نوشتهها، سخنرانیها و گفتوگو با رهبران کسبوکار، روزنامهنگاران و سیاستگذاران در آمریکا و دیگر نقاط جهان از آن دفاع کردهام.
در طول این سالها برایم روشن شد که به کتابی جامع نیاز داریم؛ کتابی که بتواند فناوریهای جدیدی مانند بلاکچینها و خدماتی را که بر بستر آنها ساخته میشوند، بهروشنی توضیح دهد؛ جایگاه آنها را در تاریخ اینترنت نشان دهد و توضیح دهد که چرا این فناوریها باید برای بنیانگذاران، توسعهدهندگان، سازندگان و هر کسی که به تاریخ و تحول کسبوکار، فناوری و نوآوری علاقهمند است، اهمیت داشته باشند.
به همین دلیل این کتاب را نوشتم: «بخوان، بنویس، مالک باش: ساختن عصر بعدی اینترنت».
سه دوره اینترنت؛ از خواندن تا مالکیت
فرض اصلی من این است که تصمیمهایی که در نگاه نخست کوچک و کماهمیت به نظر میرسند و درباره طراحی نرمافزار و شبکه گرفته میشوند، میتوانند در آینده پیامدهای عمیقی بر کنترل و اقتصاد خدمات دیجیتال داشته باشند. کتاب تاریخ اینترنت را مرور میکند و نشان میدهد که اینترنت تاکنون سه دوره اصلی طراحی را پشت سر گذاشته است: دوره نخست بر دموکراتیککردن اطلاعات متمرکز بود (خواندن)، دوره دوم بر دموکراتیککردن انتشار محتوا (نوشتن) و دوره سوم بر دموکراتیککردن مالکیت (مالک بودن).
ما اکنون در آستانه ورود به دوره سوم، یعنی «مالکیت»، قرار داریم. به همین دلیل، در کتاب مفاهیم کلیدی این دوره را توضیح دادهام؛ از جمله بلاکچینها و خدمات دیجیتالی که بر پایه آنها ساخته میشوند.
بلاکچینها چه مشکلی را حل میکنند؟
در نتیجه، کتاب به یکی از پرسشهایی پاسخ میدهد که بارها شنیدهام: «بلاکچینها چه مشکلی را حل میکنند؟»
بلاکچینها همان مسائلی را حل میکنند که سایر خدمات دیجیتال نیز برای حل آنها ایجاد شدهاند، اما با نتایجی بهتر. آنها میتوانند افراد را در شبکههای اجتماعی به یکدیگر متصل کنند و در عین حال منافع کاربران را بر منافع شرکتها ترجیح دهند. میتوانند زیرساخت بازارها و نظامهای پرداختی باشند که تجارت را تسهیل میکنند، اما با کارمزدهایی بهمراتب پایینتر. آنها میتوانند اشکال جدیدی از رسانههای درآمدزا، جهانهای دیجیتال تعاملپذیر و فراگیر و خدمات هوش مصنوعی را ممکن کنند که بهجای تضعیف سازندگان و جوامع، به آنها پاداش میدهند.
از کازینو تا آینده اینترنت
این کتاب بهصورت مستقیم به پرسشها و موضوعات بحثبرانگیز نیز میپردازد؛ از جمله مسائل مربوط به سیاستگذاری و مقررات، و همچنین فرهنگ آسیبزای «کازینو» که پیرامون کریپتو شکل گرفته و به تصویر عمومی این حوزه آسیب رسانده و ظرفیتهای واقعی آن را تحتالشعاع قرار داده است.
همچنین در کتاب به موضوعات مرتبط دیگری مانند هوش مصنوعی، شبکههای اجتماعی، امور مالی، کسبوکارهای رسانهای، خلق مشارکتی، بازیهای ویدئویی و جهانهای مجازی نیز پرداختهام.
مخاطبان این کتاب چه کسانی هستند؟
با الهام از کتابهای تأثیرگذاری مانند «از صفر به یک» و «کار سختِ کارهای سخت»، تلاش کردم کتابی مختصر، جامع و در عین حال قابلفهم بنویسم. همچنین کوشیدهام تازهترین ایدهها و دیدگاههای فناوران و بنیانگذاران را خلاصه و دستهبندی کنم تا کتاب برای فعالان این حوزه نیز کاربردی باشد.
هدف من این بود که کتاب را بدون سادهسازی افراطی، برای مخاطبان گسترده قابلفهم کنم. این کتاب برای گروههای مختلفی نوشته شده است: کارآفرینان، فناوران، مدیران شرکتها، سیاستگذاران، روزنامهنگاران، متفکران حوزه کسبوکار، هنرمندان، سازندگان جوامع و همچنین افرادی که صرفاً درباره فناوریهای جدید، فرهنگ و آینده اینترنت کنجکاو هستند.
چرا کتاب، نه وبلاگ؟
من عاشق خواندن کتاب هستم، اما همیشه تصور میکردم موضوعات فناوری و کسبوکار معمولاً در قالبهای کوتاه بهتر ارائه میشوند و به همین دلیل در سالهای گذشته بیشتر به وبلاگنویسی و نوشتن در شبکههای اجتماعی پرداخته بودم.
اما پرداختن به همه این موضوعات نیازمند قالبی طولانیتر بود؛ قالبی که بتواند ایدههای جدید و متفاوت را در یک جا کنار هم قرار دهد. به همین دلیل بخش بزرگی از سال گذشته را صرف نوشتن این کتاب کردم. بسیاری از ایدههای مطرحشده در آن سالها در ذهنم وجود داشتند، اما هرگز فرصت نکرده بودم آنها را روی کاغذ بیاورم.
کتاب «بخوان، بنویس، مالک شو: ساختن عصر بعدی اینترنت» در مارس ۲۰۲۴ توسط انتشارات رندم هاوس منتشر شد.